GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ’NDE İMALAT SEKTÖRÜ VE KOBİ’LER

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ’NDE İMALAT SEKTÖRÜ VE KOBİ’LER

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ’NDE İMALAT SEKTÖRÜ VE KOBİ’LER

Bülent YÜCE
byuce@gidem.org

GAP Projesinin süregeldiği Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde faaliyet gösteren sanayi işletmelerinin genel durumu ve yatırım imkanları ile ilgili aşağıdaki ayrıntılar verilebilir.

1. Bölge İşletmelerinin Genel Durumu

Gaziantep ili, sanayi profili itibariyle GAP Bölgesi’nin genel durumundan ayrıcalık göstermektedir ve artık Türkiye’nin sayılı sanayi illerinden biri konumundadır. Otomotiv, tekstil ve gıda gibi sektörler öne çıkmaktadır. Bunun dışında Diyarbakır’da mermer, tarım-tekstil ve gıda, Mardin’de gıda, Adıyaman’da konfeksiyon ve Şanlıurfa’da da tarım sektörleri imalat sektörlerindeki faaliyet konuları olarak öne çıkmaktadır. Batman ve Kilis illeri yeni yeni yapılanmaya başlarken, Siirt ve Şırnak illerinde kayda değer yatırımlar bulunmamaktadır. Faaliyet gösteren işletmelerin büyük çoğunluğu küçük boy (10-49 arası işçi istihdam eden) işletme sınıfındadır. Bölge çapında kalifiye eleman sıkıntısı çekilmektedir.

Yatırım konusu seçilirken genellikle “üretim odaklı” mantık belirlenmiş olup, önce üretip sonra satma ilkesi benimsenmiştir. Bu nedenle de işletmelerin çoğunluğu % 20-40 kapasite kullanım oranına sahiptirler. Kapasite kullanım oranlarındaki düşüklük hem genel ekonomik durgunlukla, hem de yeni pazarlar yaratamama gibi nedenlerden kaynaklanmaktadır. İşletmelerin yeni pazarlar yaratma konusunda da yeterli bilgi birikimine ve yöntemlere sahip olmadıkları söylenebilir.

Bunun yanında, işletmelerin çoğu aile şirketi yapısındadır, stratejik plan, hedeflerle yönetim, bütçe oluşturma, maliyet muhasebesi, süreçlerle yönetim ve en önemlisi kurumsal yönetim tarzından uzak bir yapılanma söz konusudur. Çoğu 1nci kuşak olan üst yönetim genellikle düşük eğitimli ve girişimcilik ve işletme yönetimi bilinci açısından eksiktir. Geriden gelen 2nci kuşak daha iyi eğitimler almış olup, henüz üst yönetimde söz olamadığı gibi, şu an için karar almada pek yetkili değillerdir.

Yukarıda da değinildiği gibi üretim odaklı mantık benimsendiği için, başlangıçta makine-ekipmanlar için gereğinden fazla kapasiteler seçilmiş, gereksiz yere sermaye bağlanmış ve bu nedenle de işletme aşamasında “işletme sermayesi yetersizliği” sorunu ortaya çıkmıştır. Bu sorun ilerleyen zamanlarda da etkili bir nakit yönetimi yapılamamasıyla birlikte çözülememiş ve rekabet açısından işletmeleri olumsuz etkilemiştir. İşletme sermayesi yetersizliği, aynı zamanda büyük miktarlarda hammadde alınamayıp yine büyük partide üretim yapılamadığı için ihracat ve yeni müşteri bulma imkanları da kısıtlı kalmaktadır.

 

2. Bölgeye Yatırım Yapma İmkanları

Özellikle 5084 sayılı teşvik yasası ile birlikte (daha sonradan değişerek 5350 sayılı yasa oldu) bölgeye yapılacak yatırımlar için bir takım imkanlar sağlanmıştır. Dolayısıyla, en az 30 işçi istihdam edecek olan yatırımlara,

  • Organize Sanayi Bölgeleri’nde ücretsiz arsa tahsisi

  • İşçi sigortalarının işveren payına düşen kısmının %80 oranında karşılanması

  • Vergilerin %80 oranında karşılanması

  • Enerji giderlerinde %20 - %50 arası indirimler

Gibi imkanlar sağlanmıştır. Özellikle yeniden yapılanmakta olan Kuzey Irak bölgesine yakınlığı yönünden avantaj yaratan bölgede, gıda, inşaat ve metal sanayi yönünden yapılacak yatırımlar ciddi ihracat potansiyeline sahiptir.

 

3. Danışmanlık Sektörü Açısından Değerlendirme

Yukarıda işletmelerin genel durumlarından da anlaşılabileceği gibi, danışmanlık hizmet gereksinimi açısından işletme sayısı oldukça fazladır. Ancak bu hizmetleri finanse edebilme güçleri de aynı oranda zayıftır. Dolayısıyla Avrupa Birliği, KOSGEB ve İş-Kur destekli bir takım projelerle bazı danışmanlık hizmetleri verilmeye çalışılmakta ve firmaların iş kapasiteleri artırılmaktadır. Ancak özellikle yurtiçi ve/veya yurtdışı piyasada yeni müşteri bulma, karlılığı artırma, vb. gibi kısa vadede işletmeye maddi somut çıktı sağlayacak danışmanlık hizmetlerine işletmeler kolayca fon ayırabilmektedir. Özetle, bedelini ödemeye hazır oldukları hizmetlerden bağımsız olarak, aşağıdaki hizmetlere ihtiyaç duyulduğu söylenebilir:

  • Stratejik yönetim sistemi kurma

  • Aile şirketlerinde kurumsallaşma

  • Süreç yönetimi sistemi kurma

  • Genel finansman yönetimi

  • Genel üretim yönetimi

  • Yeni müşteri bulma / pazarlama yönetimi sisteminin kurulması

  • Karılılığın artırılması

  • Fon kaynaklarına erişim

  • ISO 9001:2000 Kalite Yönetim Sistemi

  • Dış ticaret danışmanlığı

 

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ’NDE İMALAT SEKTÖRÜ VE KOBİ’LERle

Makale Başlıkları

 

Makale Listesi


2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20
Biymed Eğitim
Kurumsal Eğitimler
Tavsiye Edilen Eğitimler
Satın Alma Yönetimi ve Teknikleri Eğitimi

Temel Satın Alma Eğitimidir.

ileri Derece Satın Alma Yönetimi Eğitimi

Satınalma uzman, şef, yönetici ve müdürleri için ileri seviye satınalma eğitimidir.

Yöneticilik Eğitimi

Yönetici, yönetici adayı, patron, yönetim kurulu üyelerinin katılacağı yöneticilik ve liderlik eğitimidir.