Öfke ve kızgınlık, çok kısa sürse bile,
ortaya çıktığı andan itibaren öfkeli kişiyi ve kişinin çevresindekileri
olumsuz etkiler. Örneğin aile içinde biri kızgınlığını sözlü ya da
fiziksel saldırı ile ortaya koyarsa bu durum diğer bireyler için
yaralayıcı, yıldırıcı ve tehdit edici olacaktır. Bu da aile bireylerinin
doğal davranmasını engelleyecektir. Aile bireyleri kızgınlığını bu biçimde
gösteren kişiden uzaklaşacak, aynı durum yaşanmasın diye duygu ve
düşüncelerini söylemeye çekinecektir.
Kızgınlık normal, sağlıklı ve insani bir
duygudur. Ancak kontrolden çıktığı ve yıkıcı olduğu zaman birçok probleme
neden olur. Kızgınlığın bizim düşmanımız mı yoksa dostumuz mu olacağı onu
nasıl ifade ettiğimize bağlıdır.
Saldırgan davranış kızgınlığın olduğu gibi
ifadesidir. Öte yandan eğer kızgınlığımızı bastırır, hiç ifade etmezsek
kızgınlık giderek büyür ve ilerde daha şiddetli tepki vermemize ya da
vücudumuzda sağlıksız değişimlere neden olur. İfade edilmemiş kızgınlık
düşmanca tavırlara dönüşebilir; korku, suçluluk hissi, öc alma isteği,
içine kapanma gibi duyguların ortaya çıkmasına sebep olur.
Kızgınlık duygusunun altında incinme, hayal
kırıklığı, utanma, korku, varlığımızın tehdit altında olduğunu hissetme
gibi başka duygular vardır. Bu duyguların varlığını kabul etmekte
zorlanıyor ya da göstermemeye çalışıyor olabiliriz. Her iki durumda da
kızgınlık yaşarız.
Kızgınlık bir çeşit tavırdır. Örneğin
eşimizin bizi terk etmesinden ya da bizi işe yaramaz biri olarak
değerlendirmesinden korkuyor olabiliriz. Bu duyguları kendimize bile
itiraf etmek kolay değildir. Acı veren duygudan uzaklaşmak için kızgınlığı
bir tavır olarak ortaya koyarız ama aslında kızgınlığın altındaki acının
bu şekilde yok olmayacağını bilmeliyiz.
Kızgınlık duygusundan kaçamayız ama
kızgınlıkla nasıl baş edeceğimizi öğrenebiliriz.
Aile birliğinin olumsuz etkilenmemesi için
öfkeyi kontrol etmeyi ve daha verimli şekilde ifade etmeyi öğrenebiliriz.
Şiddete başvurmadan kızgınlığı yaşamak için:
" Kızgınlık kendi kendine oluşmaz. Önce
kızgınlığa neden olan ipuçları oluşur. Bu ipuçlarını önceden fark etmeye
çalışın.
" Saldırganlığa dönüşen kızgınlığın hem
sizde hem de kızgınlığınızı yönelttiğiniz kişilerde yol açabileceği 10
olumsuz etkiyi listeleyin. Örneğin,
çocuklara olumsuz model olma,
kendinize saygınızın azalması,
aile üyelerinin saygısını kaybetme gibi.
" Kızgın hissettiğinizde durup düşünün.
Biraz bekleyip kendinize zaman tanıyın. Aklınıza ilk geleni söylemeyin.
Başka nasıl tepkiler gösterebileceğinizi düşünmeye çalışın. Durup
düşünmeye vakit ayırdığımızda olaylara daha farklı bakabiliriz. Pişman
olacağınız davranışları yapmadan önce kendinize kaplumbağa tekniğini
uygulayın; yani kızdığınızda, tekrara soğuyana kadar kabuğunuza çekilin.
" Kendinizi karşınızdaki kişinin yerine
koyun ve kızmanıza neden olan durumu bir de o gözle değerlendirin.
Örneğin, "Beni hiçe saydığı için dediğimi yapmıyor" yerine "Şu anda
kendisi için daha önemli bir işi yetiştirmek zorunda" diye
düşünebilirsiniz.
" Kızgınlığınızı öfkeli "çıkışlar" yerine
neden böyle hissettiğinizi açıklayarak ifade etmeye çalışın "Ben ……
yaptığın için kızdım" gibi.
" Saldırgan davranışların sizi
yakınlarınızdan uzaklaştırdığını bilin. Hangi kızgınlık ifadelerinin
diğerleri tarafından tehditkar ve saygısız olarak algılandığını anlamaya
çalışın.
" Yukarıdaki bölümde belirtilen rahatlama
teknikleri kızgınlığın azalmasına yardım eder. Kızgınlık anları dışında
yapacağınız alıştırmalarla bu teknikleri uygulmadaki ustalığınızı
geliştirin.
" Geçmişte kızgınlığınızı uygun yollarla
ifade ettiğiniz ve olumlu sonuçlar aldığınız durumları hatırlayın.
Benzerini yapmaya çalışın.
" Kızgınlığınızı kontrol etmek için aile
bireylerinden destek isteyin. Onlara kızgınlığınızla baş etme çabanızdan
ve burada anlatılan yollardan bahsederseniz desteklerini daha kolay ve
içtenlikle vermelerini sağlayabilirsiniz.
" Kızgınlığa neden olan konu ya da olayı,
olayın hemen sonrasında değil de farklı bir zaman ve ortamda tartışın.
" Siz başkasının şiddetine maruz kalırsanız
ne yapacağınızı ve haklarınızı öğrenin.
" Bu önerileri denediğiniz halde
kızgınlığınız zararlı sonuçlara neden oluyor ve kontrol etmekte
zorlanıyorsanız veya bu önerleri tek başınıza hayata geçiremiyorsanız
uzmanlardan yardım alın.
|
