Konsolide Mali Tablolar

0
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

Tanım

Mali tablolar, bir işletmenin belirli bir dönemdeki faaliyetlerinin finansal özetini ilgililere aktarmak ve böylece ilgililerin işletme hakkında ayrıntılı bir bilgiye sahip olmasını sağlamak amacıyla düzenlenmektedir. Buna karşın, konsolide mali tablolar da aynı amacı gerçekleştirmek için hazırlanmakta; ancak diğer mali tablolardan farklı olarak bu tablolar birden fazla işletmenin işlemlerini ifade etmektedir.
Bir işletmenin özellikle bilanço ve gelir tabloları gibi finansal tablolarının düzenlenmesi hem hukuki hem de ekonomik bir zorunluluk iken; konsolide mali tabloların hazırlanması sadece ekonomik bir zorunluluk taşımakta ve bu tabloların düzenlenmesinin hukuki bir özelliği bulunmamaktadır.

Konsolide mali tablolar, ayrı tüzel kişiliklere sahip işletmelerin aktiflerinin, borçlarının, özkaynaklarının, gelirlerinin ve giderlerinin bir araya getirilmesi, diğer bir ifade ile ana şirketin tablolarıyla birleştirilmesiyle elde edilen tablolardır.

Bu noktada adı geçen birtakım temel kavramların açıklanması konunun daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır:

Ana Şirket:

Sermaye ve yönetim ilişkileri çerçevesinde, üzerlerinde kontrol gücüne sahip olduğu bağlı ortaklıkları ve/veya iştirakleri ve/veya sınırlı iştirakleri bulunan, yurtiçinde kurulu diğer bir işletmenin bağlı ortaklığı durumunda bulunmayan işletmedir.

Bağlı Ortaklık:

Sermaye ve yönetim ilişkileri çerçevesinde ana ortaklık (şirket) tarafından doğrudan ve/veya dolaylı olarak;

hisselerinin %50’sinden fazlasına; veya,
toplam oy hakkı içinde %50’den fazla oranda oy hakkına; veya,
yönetim kurullarında çoğunluğu seçme hakkına,
sahip olunan yurtiçinde kurulu işletmeler ile ilgili ülke mevzuatına göre yurtdışında kurulu bulunan ve faaliyet gösteren işletmelerdir.

İştirak:

Sermaye ve yönetim ilişkileri çerçevesinde ana ortaklık tarafından doğrudan ve/veya dolaylı olarak;

hisselerinin en az %10’una, en fazla %50’sine kadar sahip olunan; veya,

aynı oranlar arasında oy hakkına sahip olunan,

yurtiçinde kurulu işletmeler ile ilgili ülke mevzuatına göre yurtdışında kurulu bulunan ve faaliyet gösteren işletmelerdir.

Sınırlı İştirak:

Konsolide mali tabloların hazırlanması bakımından esas alınacak tarih itibarıyla geriye doğru sürekli olarak 1 yıl ve bunun üzerinde bir süre nitelikleri gereği aktifte “bağlı menkul kıymetler” arasında tutulan veya 1 yıldan uzun bir süre için anılan kıymetler arasında tutulacak hisse senetlerini çıkaran işletmeler ile ilgili ülke mevzuatına göre yurtdışında kurulu bulunan ve faaliyet gösteren işletmelerdir.

Bağlı Menkul Kıymetler:

Uzun vadeli yatırımda bulunmak ve/veya faaliyetleri üzerinde müdahale imkanına sahip olmak amacıyla ana ortaklık tarafından doğrudan ve/veya dolaylı olarak, hisselerinin %10-undan azına sahip olunan, bağlı ortaklıklar ve iştirakler harici işletmelerdeki sermaye paylarını temsil eden menkul kıymetlerdir.

İşletme

İşletmeler; şahıs işletmeleri, ticaret şirketleri ve benzeri şekillerde kurulabilmekte; bunlardan özellikle ortaklıklar, ellerindeki fonları bir başka ortaklığa sermaye olarak yatırmak suretiyle o ortaklığa iştirak etmektedirler. Bu iştirak da konsolide mali tabloların düzenlemesini gerekli kılmaktadır. Ancak burada göz önünde bulundurulması gereken nokta, buradaki iştirağın geçici olmayıp; iştirak edilen ortaklığın yönetiminde etkili olmak için gerçekleştirilen bir iştiraklık olduğudur. Zira bir şirkete iştirak etme amacı o şirketin yönetiminde etkili olup sözkonusu şirketi kendi amaçlarına uygun kullanmak olabileceği gibi, spekülasyon yaratmak da olabilmektedir.

Holding

Bir şirkete yönetime katılma amacıyla iştirak etmek, “holding” kavramını doğurmaktadır. Buna göre holding, ortaklığın en az bir başka ortaklığın sermayesine, onun yönetiminde etkili olabilecek oranda katılan bir ortaklık olarak tanımlanabilmektedir. (İngilizce “hold” tutma, elde bulundurma kelimesinden gelmektedir.) Bir holding grubunda birbirinden ayrı tüzel kişiliğe sahip ancak yönetim açısından ana şirkete bağımlı birçok ortaklık bir araya gelmekte; ana şirket dahil olmak üzere grup içindeki tüm ortaklıklar hukuksal açıdan kendi finansal tablolarını hazırlamak zorunda olmaktadırlar. Ancak her bir ortaklığa ait finansal tabloların ayrı ayrı incelenmesi ana ortaklık grubunun durumu hakkında bilgi vermemektedir. Bu sebeple grupta yer alan tüm ortaklıkların finansal tablolarının ana ortaklığa ait finansal tablolarla birleştirilerek tek bir bilanço veya gelir tablosu elde edilmesi gerekmektedir ki bu tablolar “konsolide mali tablolar”dır.

Kısaca ifade edilecek olursa; konsolide mali tablolar oluşturulurken, topluluk şirketlerinin finansal tabloları, ana ortaklık çatısı altında konsolide edilmektedir. Topluluk şirketlerinin farklı sektörlerde faaliyette bulunmaları bu işlem sırasında herhangi bir engel teşkil etmemektedir.

Konsolide mali tabloların muhasebe standartlarında verilen tanımı ise şu şekildedir:

“Konsolide Mali Tablolar; Ana Ortaklığın Ünvanı altında düzenlenen ve ana ortaklık ile bağlı ortaklığın ve kontrol gücü ana ortaklıkta olan iştiraklerin konsolidasyon yöntemi uygulanmak suretiyle varlıklar, yabancı kaynaklar, özkaynaklar, gelir ve karlar ile gider ve zararlarını bir bütün olarak gösteren, iştiraklerin ise özkaynaklardan pay alma yöntemi uygulanarak eklenmesi suretiyle oluşturulan konsolide bilanço, konsolide gelir tablosu ve bu tabloların eki diğer konsolide mali tablolar ile dipnotları ifade eder.”

Tüm bu ifadelerden de kolaylıkla anlaşılabileceği gibi; konsolide mali tabloların düzenlenme amacı, ana ortaklığa bağlı ortaklıklar ile kontrolü ana ortaklıkta olan iştiraklerin ve sınırlı iştiraklerin aktif, pasif, gelir ve giderleri ile gayri nakdi yükümlülüklerini tek bir ortaklığa aitmiş gibi göstererek, topluluğun bir bütün olarak finansal durumu ve faaliyet sonuçları hakkında tasarruf sahiplerine, yatırımcılara, denetim mercilerine ve ilgili diğer kişilere bilgi vermektir.

Konsolide mali tablolar bir gruba dahil her bir şirketin faaliyet sonuçlarını birarada gösterdikleri için bu tabloların kullanımında birtakım sınırlamalar sözkonusudur. Bu sınırlamaları aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür:

Konsolide mali tabloların finansal analizinden elde edilen sonuçlar ortalama bir değer taşımaktadır. Zira durumu kötü olan bir işletme grup içindeki diğer kuvvetli işletmelerin etkisiyle iyi durumdaymış gibi görünebilmektedir.

Grup içindeki şirketlerin muhasebe sistemlerinin, değerleme yöntemlerinin farklılığı konsolide mali tabloların sonuçlarının sapmasına sebep olabilmektedir.

Bu tabloların değerlenmesinde kredi verenler ve işletme sahipleri parasal durumu yanlış yorumlayabilmektedir.

Yabancı bir ülkede bulunan, gruba bağlı bir yavru şirketin sonuçları kur dalgalanmaları nedeni ile konsolide mali tablolara çok değişik şekilde yansıyabilmektedir.
KONUYA YAPILAN EK ve YORUM

Çıkarların Birleşmesi Yöntemi

Satın Alma Yöntemi ile bir birleşme sözkonusu olduğunda genellikle aşağıdaki sonuçlar doğmaktadır:

  1. Satın alınan şirket ortaklarının hakları satın alana geçmekte, diğer bir ifade ile
    şirket yönetimi kadar sahipliği de satın alan şirket ortaklarına ait olmaktadır.

  2. Muhasebe açısından satın alma veya satış fiyatı genellikle hisse senetlerinin defter değerinden farklı olmaktadır.

  3. Satış işleminde nakit ödeme de genellikle yer almaktadır.

Bu durumların gerçekleşmesi halinde Satın Alma Yöntemi’nin kullanılması bir tercih değil, zorunluluk olmaktadır. Zira satın alma işlemi sırasında pozitif veya negatif bir şerefiye değerinin doğması sözkonusu olmaktadır. Ancak yukarıdaki sonuçları doğurmayan bir birleşme sözkonusu olduğunda, Satın Alma Yöntemi yerine Çıkarların Birleştirilmesi Yöntemi’nin kullanılması gerekmektedir. Çıkarların Birleştirilmesi Yöntemi’nin kullanıldığı durumlarda, birleşen iki şirketin ortakları ortaklık haklarını sürdürmeye devam etmekte; şirketlerden biri net defter değeri üzerinden diğerine yeni çıkarttığı hisse senetlerini verdiğinden, muhasebeleştirme sırasında ortaya şerefiye değeri çıkmamaktadır.

Satın Alma Yöntemi ve Çıkarların Birleştirilmesi Yöntemi arasında gelir tablosu oluşturulması konusunda iki önemli farklılık vardır. Bunlardan ilki Satın Alma Yöntemi’nde gelir tablosunda, konsolidasyon şerefiyesinin amortisman payı görünürken, Çıkarların Birleştirilmesi Yöntemi’nde konsolidasyon şerefiyesinin ortaya çıkması mümkün olmadığı için gelir tablosunda da böyle bir amortisman payı yer almamasıdır. İkinci farklılık ise, yeni bir bağlı şirket oluşurken Satın Alma Yöntemi’nde bağlı şirketin sadece satın alma tarihinden itibaren olan gelir kısmı konsolide gelir tablosuna alınırken; Çıkarların Birleştirilmesi Yöntemi’nde bağlı şirketin tüm karının grup karına dahil edilmesidir. Bu durum karı şişirerek holdingin durumunu iyi gösterme gibi imkanlar yaratabileceğinden dolayı Çıkarların Birleştirilmesi Yöntemi’ne şüphe ile yaklaşılmasını sağlamaktadır.

Çıkarların Birleştirilmesi Yöntemi bir örnek ile açıklanacaktır.

Örnek: A ve B şirketleri B’nin A’nın bağlı şirketi haline geleceği bir şekilde birleşmeye karar vermişlerdir. Şirketlerin birleşme öncesi bilançoları değerlendirildikten sonra A şirketinin değerinin B şirketine oranı belirlenmiş ve A; B şirketinin hisselerine karşılık 150.000 TRL’lik hisse senedi vermiştir. A ve B şirketlerinin ayrı ayrı bilançoları ve konsolide bilançoları aşağıdaki gibidir:

A

Ç.Aktifler   600
600

Sermaye 400.000

D. Kar     200.000
600.000

B

Ç.Aktifler     250.000                     250.000

Sermaye 200.000

D. Kar    50.000
250.000

Bilanço Kalemleri A Şirketi B Şirketi Toplam Eliminasyon İşlemleri Konsolide Bilanço
Borç Alacak
Çeşitli Aktifler 600.000 250.000 850.000 850.000
Bağlı Ortaklıklar 150.000 150.000 150.000  
 
AKTİF TOPLAMI 750.000 250.000 1.000.000 150.000 850.000
Sermaye 550.000 200.000 750.000 200.000 550.000
Dağıtılmayan Kar 200.000 50.000 250.000 250.000
Kon. Ser. Yedeği   50.000 50.000
PASİF TOPLAMI 750.000 250.000 1.000.000 200.000 200.000 850.000

Bu yöntemde Satın Alma Yöntemi’nden farklı olarak bağlı hale gelen şirketin (B şirketinin) yedekleri konsolide bilançoda yer almıştır. Diğer bir ifade ile iki bilançonun birleştirilmesinde eleminasyona sadece bağlı şirketteki iştirak kalemi ile bağlı şirketin sermaye kaleminin nominal değeri katılmıştır. İki kalem arasındaki farkın iştirak fazla, nominal değer düşük şeklinde olması durumunda grup yedeklerinden düşülürken; tersi durumda sermaye yedeği olarak düşülmektedir.

KONUYA YAPILAN EK ve YORUM

Yabancı Ülkelerdeki Yavru Şirketlerin Konsolide Mali Tablolarda Yer Alması

Konsolide mali tabloların hazırlanmasında karşılaşılan önemli sorunlardan biri, işletmelerin yabancı ülkelerdeki şirketlerin sermayesine katılmaları ve holding ilişkileri kurmalarıyla ortaya çıkan para birimi farklılığıdır. Daha açık ifade edilecek olursa bu sorun, yabancı ülkedeki yavru şirketin, bulunduğu ülke para birimi ile düzenlenmiş finansal rapor ve tablolarının, ana şirket konsolide tabloları hazırlanırken ana şirketin bulunduğu ülke para birimi ile ifade edilme zorunluluğudur.

Bu sebeple böyle durumlarda, bazı değerleme ölçüleri kullanılarak yabancı para üzerinden düzenlenen finansal tablolar, ülke para birimine çevrilmekte ve ardından da konsolide mali tablo oluşturulmaktadır. Çevirme işleminde kullanılacak değerleme ölçüsü, ülke parasının yabancı paralar karşısındaki değerini veren döviz kurudur. Ancak bu noktada karşılaşılan önemli bir sorun “Hangi döviz kuru (dönem sonu kuru mu, ortalama yıllık kur mu, alış kuru mu, satış kuru mu, Merkez Bankası kuru mu, serbest piyasa kuru mu) kullanılacak?” sorusudur.

Yabancı ülkelerde yavru şirketlerin bulunması durumunda sözkonusu olabilecek bir diğer sorun da; yavru şirketin bulunduğu ülkedeki muhasebe standartlarının ana şirketin bulunduğu ülke standartlarına uymamasıdır. Bu durumda öncelikle yavru şirketin standartlarının
ana şirket standartlarına uydurulması ve finansal tabloların buna göre düzenlenmesi gerekmektedir. Zira muhasebe standartlarındaki farklılık giderilmediği taktirde, hangi kur kullanılırsa kullanılsın, ortaya çıkacak konsolide mali tablolar pek anlamlı olmayacaktır.

Mali tabloların çevirisinde kullanılan yöntemlerin başlıcaları aşağıda sıralanmış ve çalışmanın bu bölümünde ayrıntılı olarak incelenmiştir:

  • Dönem Sonu Kuru (Cari Kur)Yöntemi

  • Cari-Cari Olmayan Yöntem

  • Parasal-Parasal Olmayan Yöntem

  • Geleneksel (Temporal) Yöntem

  • Dönem Sonu Kuru Yöntemi

    Bu yöntemde yabancı para ile ifade edilen değerlerin yerli paraya çevrilmesinde aşağıdaki esaslara uyulmaktadır:

    Aktifte varlıklar, pasifte ise yabancı kaynaklar dönem sonu kuru ile çevrilmektedir.

    Gelir tablosu kalemleri bu kalemlerin doğuşu anındaki kurla; bu kur veya tarih belirlenemiyorsa dönemin ağırlıklı ortalama kuru ile veya dönem sonu kuru ile çevrilmektedir.

    Dönem karı, gelir tablosu kalemlerinin düzeltilmiş sonucu olarak çevrilmektedir.

    Birikmiş geçmiş dönem karları tarihi kurla çevrilmektedir.

    Temettüler dağıtım anındaki kurla çevrilmektedir.

    Nominal sermaye tarihi kurla çevrilmektedir.

    Çevirme işleminde efektif değil, döviz kurları esas alınmalıdır. Bununla beraber uygulamada T.C. Merkez Bankası’nın tespit ettiği kurlar ile serbest veya ticari banka kurları arasında büyük farklılıkların olması durumunda; “ihtiyatlılık ilkesi” dikkate alınarak seçim yapılması gerekmektedir.

    Stokların değerlenmesinde yavru şirketin “Piyasa veya maliyet değerinden hangisi küçükse” ilkesine uyularak hareket edilmişse, stokların pazar ve maliyet değerinin ayrı ayrı yerli paraya çevrilmesi ve ondan sonra küçük olan değerin konsolide bilançoya alınması gerekmektedir.

    Yabancı para ile düzenlenen finansal tabloların yerel paraya çevrilmesinde ortaya “çevirme farkları” veya “çevirme kar/zararları” çıkması kaçınılmazdır. Bu farklılığa çevirmede kullanılan yöntem değil; zaman içinde kurlarda meydana gelen değişiklikler neden olmaktadır. Genel bir uygulama olarak çevirmeden doğan bu kur farklılıkları konsolide mali tablolarda yedekler arasında bir düzeltme kalemi olarak yer almaktadır. Aksine bir davranış konsolide mali tabloların faaliyet sonuçlarını bozabilmektedir. Zira bu farklar faaliyetle ilgili olmayıp nakit akışı sağlamamakta, sadece bir düzeltme işlemi yüzünden ortaya çıkmaktadırlar.

    Cari-Cari Olmayan Yöntem

    Bu yöntemde, bilançodaki kalemler cari-cari olmayan ayırımına tabi tutulmakta; cari kalemler bilanço günündeki cari kurla değerlenirken, cari olmayan kalemler tarihi kurla değerlenmektedir.

    Bu yöntemin aleyhinde olanların üzerinde durduğu nokta; yöntemin, stoklar ve uzun vadeli borçların değerlendirilmesinde başarısız olduğudur.

    Parasal-Parasal Olmayan Yöntem

    Cari-cari olmayan yönteminde olduğu gibi burada da bilanço kalemleri bir ayırıma tabi tutulmaktadır. Ancak bu ayırım cari-cari olmayan yerine, parasal-parasal olmayan ayırımıdır. Parasal kalemler cari kurla çevrilirken; parasal olmayan kalemler tarihi kurla değerlendirilirmektedir.

    Geleneksel Yöntem

    Bu yöntemde, konsolide hesapların, yabancı şirketin işlemlerini sanki ana şirketçe yapılmış gibi yansıtması istenmektedir. Geleneksel yöntemde, cari değerle kaydedilmiş parasal olmayan kalemler cari kurla çevrilmekte; bu özellik bu yöntemin parasal-parasal olmayan yönteminden farklı olduğu noktayı oluşturmaktadır.

    Aşağıdaki özet tablolarda, her bir yöntemin esas alınmasında bilanço ve gelir tablolarının çevirisinde kullanılacak kurlar görülmektedir:

    Bilanço Kalemlerinin Çevirisinde Uygulanacak Kurlar

    Bilanço Kalemleri Cari-Cari Olmayan Yöntem Parasal-Parasal Olmayan Yöntem Geleneksel
    Yöntem
    Dönem Sonu Kuru Yöntemi
      Tarihi
    Kur
    Dönem
    Sonu Kuru
    Tarihi
    Kur
    Dönem
    Sonu Kuru
    Tarihi
    Kur
    Dönem
    Sonu Kuru
    Tarihi
    Kur
    Dönem
    Sonu Kuru
    AKTİF                
    Hazır Değerler   X   X   X   X
    Menkul Kıymetler                
    H.S.Maliyet Bedeli   X X   X     X
    Pazar Fiyatı   X X     X   X
    T.H. Maliyet Bedeli   X   X X     X
    Pazar Fiyatı   X   X   X   X
                     
    Alacaklar   X   X   X   X
    Stoklar        

           
    Maliyet Bedeli   X X   X     X
    Pazar Fiyatı   X X     X   X
    Peşin Ödenmiş Giderler   X X   X     X
    Maddi Olmay. Dur. Varl. X   X   X     X
    (Birikmiş Amortisman) X   X   X     X
                     
    PASİF                
    Satıcılar,Borç, Kısa Vadeli Krediler   X   X   X   X
    Gider Tahakkukları   X   X   X   X
    Peşin Tahsil Edilmiş Gelirler   X X   X     X
    Tedavüldeki Tahviller X     X   X   X

    Gelir Tablosu Kalemlerinin Çevirisinde Uygulanacak Kurlar

    Gelir Tablosu Kalemleri Cari-Cari Olmayan Yöntem Parasal-Parasal Olmayan Yöntem Geleneksel
    Yöntem
    Dönem Sonu Kuru Yöntemi
    Satışlar Ortalama Kur Ortalama Kur Ortal.Kur-Tar.Kur Ort.Kur-Dön.Sonu K
    Satılan Malın Maliyeti Ortalama Kur Tarihi Kur Tarihi Kur Ort.Kur-Dön.Sonu K
    Amortisman Giderleri Tarihi Kur Tarihi Kur Tarihi Kur Ort.Kur-Dön.Sonu K
    İtfa Payları Tarihi Kur Tarihi Kur Tarihi Kur Ort.Kur-Dön.Sonu K
    Çeşitli Giderler Ortalama Kur Ortalama Kur Ortal.Kur-Tar.Kur Ort.Kur-Dön.Sonu K
    Çeşitli Gelirler Ortalama Kur Ortalama Kur Ortal.Kur-Tar.Kur Ort.Kur-Dön.Sonu K
    Duran Varlık Satış K/Z Tarihi Kur Tarihi Kur Tarihi Kur Ort.Kur-Dön.Sonu K

    Kaynak : borsamania.net
    KONUYA YAPILAN EK ve YORUM

    Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.
    Share.

    Leave A Reply