TÜRKİYE DE ERP UYGULAMALARI (1nci Bölüm)

0
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

 

TÜRKİYE’DE ERP UYGULAMALARI

Mustafa Fatih YEGÜL, Bilal TOKLU

Gazi Üniversitesi, Mühendislik Mimarlık Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü

 

ÖZET

Bu çalışmada, kurumların tedarikten, dağıtıma kadar tüm iş süreçlerini bütünleşik bir veri/bilgi yönetim sistemi desteğiyle yönetmesini sağlayan geniş kapsamlı ve modüler yapıya sahip bir yazılım paketi olarak tanımlanabilecek Kurumsal Kaynak Planlama (ERP) sistemlerinin Türkiye-deki uygulamaları incelenmiştir. Türkiye-de ERP sistemi kurmuş ya da kurmakta olan kurumlardan bir anket çalışması yardımıyla veri toplanarak, Türkiye-deki kurumların ERP sistemlerine bakış açıları, bu sistemden beklentileri, bu sistem sayesinde elde ettikleri kazanımlar ortaya konmaya çalışılmıştır. Cevabı aranan diğer konular, ERP sistemlerinin kurulumu ve işletilmesi esnasında karşılaşılan güçlükler ile ERP-nin dezavantaj olarak nitelendirilebilecek yönleridir.

Anahtar Kelimeler: Kurumsal Kaynak Planlama, İşletme Kaynakları Planlaması, ERP, Türkiye’de ERP

ABSTRACT

In this study, implementations of Enterprise Resource Planning (ERP) systems in Turkey, which can be defined as a company-wide modular software package that enables enterprises to manage all their work processes with the support of a data/information management system, are examined. Data have been collected from enterprises in Turkey, which have set up or are currently setting up ERP systems, and thus, the approach of enterprises to ERP, expectations of them from ERP and their benefits from ERP were analyzed. Besides, the problems encountered during the ERP system installation and operation, and the disadvantages of ERP were also studied.

Keywords: Enterprise Resource Planning, ERP, ERP in Turkey


GİRİŞ

Geride bıraktığımız yüzyılın son yarısında ticari firmalar ve kurumlar bilgi ve iletişim teknolojisinde yaşanan gelişmelere paralel olarak yeni yönetim ve iş yapma yaklaşımları geliştirmişler ve bilgisayar yazılımları giderek firmalarda hakimiyet kurmuştur. Bu gelişmelerin vardığı son noktalardan birisi de Kurumsal Kaynak Planlama, uluslar arası literatürde bilinen kısaltmasıyla ERP-dir.

ERP, kısaca tanımlanacak olursa, kurumların tedarikten, dağıtıma kadar tüm iş süreçlerini bütünleşik bir veri/bilgi yönetim sistemi desteğiyle yönetmesini sağlayan geniş kapsamlı ve modüler yapıya sahip bir yazılım paketidir [Klaus et al., 2000] [Davenport, 1998].

Bu çalışmanın amacı, Türkiye-de ERP sistemini kurmuş veya kurmakta olan firmaların bu sistemi neden tercih ettikleri, sistemin kurulumu esnasında yaşadıkları problemleri, bu sistemin kendilerine kazandırdıklarını ve sistemin işletilmesi ile ilgili zorlukları tespit etmektir. Bu amaca ulaşmak için Türkiye-de bu sistemi kullanmakta olan kurumlardan bir anket soru formu aracılığı ile bilgiler toplanmış ve istatistiksel bazı analizler kullanılarak sonuca ulaşılmaya çalışılmıştır.

METODOLOJİ

Türkiye-deki ERP uygulamalarını araştırmak için kullanılan anket çalışmasının metodolojik adımları aşağıda sıralanmıştır:

1. Elde edilmesi amaçlanan bilgilerin belirlenmesi

2. Verilerin toplanacağı hedef kitlenin tespit edilmesi

3. Anket sorularının belirlenmesi

4. Anket uygulama metodunun belirlenmesi

5. Anket tasarımının yapılması

6. Anket uygunluğunun test edilmesi

7. Anketin uygulanması

8. Toplanan verilerin analiz edilmesi ve yorumlanması

Anket soruları büyük ölçüde anketin hedefleri doğrultusunda ve anket tekniklerine uygun şekilde özgün şekilde belirlenmiş, belli soruların belirlenmesinde ise diğer bazı çalışmalar yol gösterici olmuştur [APICS, 2000] [Mabert et. al., 2001] [Baş, 2001).

Anketin uygulanması için anketi doldurabilecek bilgi ve tecrübelere sahip kurum ve kişileri bulmak ve bu kişilerle temasa geçerek anketi doldurmalarını sağlamak amacıyla iki yöntem izlendi: (1) Kişisel tanıdıklar vasıtasıyla yukarıda tanımlanan kişilere ulaşmak, (2) ERP ürünü satıcıları aracılığı ile yukarıda tanımlanan kişilere ulaşmak.

Bu iki yöntem kullanılarak anket, e-posta aracılığı ile doğrudan ya da ERP ürünü satıcıları vasıtasıyla dolaylı olarak, anketi doldurabilecek yetkinlikteki yaklaşık1 20 kişiye ulaştırıldı. Anketin cevaplanması için tanınan 3.5 aylık süre sonunda toplanan cevap sayısı 13 oldu ki bu da %65-lik bir cevaplanma oranına tekabül etmektedir. Normal şartlarda istatistiksel olarak sonuç çıkarmak açısından düşük bir cevap sayısı olarak nitelendirilebilecek olan 13 rakamı, Türkiye içinde bu anketi cevaplandırabilecek kurum ve kişilerin azlığı, bu kişilere ulaşmanın zorluğu ve ulaşılsa bile kurum politikası gibi sebeplerle cevaplandırmak istememe gibi etmenler göz önüne alındığında konu hakkındaki eğilimleri tespit etmek açısından iyi bir rakam olarak düşünülebilir. Bununla birlikte, Türkiye-nin genelini daha gerçekçi yansıtması açısından daha çok katılımcıya ulaşabilecek çalışmaların gelecekte yapılması gerekliliğini savunmaktayız.

ARAŞTIRMANIN SONUÇLARI

Katılımcıların Profili

Ankete katılan kurumların özellikleri çeşitli parametreler bazında değerlendirildiğinde aşağıda özetlenen sonuçlara varılmıştır.

Katılımcıların %61-i imalat, %31-i hizmet ve %8-i inşaat sektöründe faaliyet göstermektedir. Katılımcıların %46.2-lik bölümü İstanbul-da bulunurken, bu oranı sırasıyla %38.5, %7.7 ve %7.7-lik oranlarla Ankara, İzmir ve Tekirdağ takip etmektedir.

Kurumların çalışan sayılarına bakıldığında %38.5-inin 500 – 1000 arasında çalışana sahip oldukları, %30.8-inin mevcudunun ise 1000 – 3000 arasında olduğu görülmektedir. %23.1-lik bölümün çalışan sayıları 100 ile 500 arasında değişirken, %7.7-lik küçük bir kısmın çalışan sayısı 100 adetten azdır. Kurumların büyüklükleri yıllık ciroları açısından incelenirse % 38.5-lik bölümünün 100 milyon USD-den daha fazla ciroya sahip olduğu görülmektedir. %30,8-lik bölümün cirosu 50 milyon ile 100 milyon USD arasında değişirken, en düşük ciroya sahip %7,7 lik bölümün yıllık geliri 5 milyon ile 10 milyon USD arasındadır.

ERP-den Beklentiler

Neden ERP?

Anket sonuçlarına göre kurumlar
ı ERP kurmaya iten sebepler incelendiğinde kurumların tercihleri arasında oldukça büyük farklılıklar olduğu göze çarpmaktadır. Tablo 3.1-de ankette sunulan beklenti listesi, kurumların verdikleri puanların ortalamaları baz alınarak en çok önemsenenden en az önemsenene doğru sıralanmıştır. Böyle bir sıralama yapılmış da olsa kurumların verdikleri yanıtlar birbirleri arasında oldukça büyük farklılıklar gösterebilmektedir.

Tablo 3.1. ERP Beklenti Listesi (önem sırasına göre)

Bu çeşitliliğin nedenleri, söz konusu beklentiler ile kurumların sektörsel, hacimsel ve sistemsel özellikleri arasındaki ilişki ile açıklanabilmektedir. Örneğin beklentilerin önemsenme sırasında son sırada yer alan -2000 yılı problemine karşı bir katalizör olarak kullanma- beklentisi ERP sistemi yeni olan birçok kurumda hiç önem arz etmezken, ERP kurulumuna 2000 yılından birkaç yıl önce başlayan kurumlarda oldukça önem arz edebilmektedir. Listeye göre kurumların ERP-den en önemli beklentileri iş süreçlerinde iyileşme, birimler arası koordinasyon ve operasyonel kararlarda iyileşme sağlanması olarak ortaya çıkmaktadır.

Beklenti listesinde beklenti puanı ortalamalarına göre en alt sıralarda yer alan “Etkin bir E-Ticaret altyapısı kurmak” maddesi de genelde çok düşük bir puan almasına karşın hizmet sektöründe faaliyet gösteren iki firma bu maddeyi en üst düzeyde önemsediklerini belirtmiştir. Bir diğer genel anlamda az önemsenen beklenti olan “Coğrafi olarak birbirinden uzak birimler arası koordinasyonu sağlama” beklentisi, dağıtım sistemi “çok üretim merkezli ve çok ambarlı” olan kurumlar dikkate alındığında listenin üst sıralarına tırmanabilmektedir.

İsveç-te yapılan benzer bir araştırmada ilk üç sırayı şu maddeler almıştır: (1) Eskimiş sistemlerin yenilenmesi, (2) İş sistemlerini basitleştirmek ve standartlaştırmak, (3) Stratejik avantaj sağlamak [Elhager et al., 2003].

Hangi yazılım?

Kurumların ERP kurmaya karar verdikten sonra hangi yazılımı kuracaklarını seçerken hangi kriterleri göz önüne aldıkları sorusuna verilen yanıtlar uyarınca Tablo 3.2-de yazılım seçiminde rol oynayan etmenler en önemliden en önemsize doğru sıralanmıştır.

Tablo 3.2. Yazılım seçiminde etmenler (önem sırasına göre)

Sıralı listeye bakıldığında yazılım maliyetinin seçim esnasında en önemli etmen olarak ortaya çıktığı ve istisnasız tüm kurumların bu etmene yüksek puan verdikleri görülmektedir. Veriler incelendiğinde üst sıralardan alt sıralara gidildikçe verilen puanlardaki homojenliğin azaldığı ve verilen puanlar arasındaki farklılıkların arttığı göze çarpmaktadır.

“E-ticaret Desteği” maddesi tıpkı bir önceki bölümde olduğu gibi son sıralarda yer almasına rağmen gene bir önceki bölümdekine benzer şekilde hizmet sektöründeki kurumların yazılım seçimlerinde önemli rol oynamıştır.

E-ticaret kavramı, ERP-den beklentiler ve yazılım seçimindeki etkileri açısından incelenirse, ERP-den e-ticaret yönünde bir beklentiye sahip olan kurumlarla, yazılım seçiminde e-ticaret desteği arayan kurumlar arasında tahmin edilebileceği şekilde “0,88” gibi yüksek bir korelasyon katsayısı mevcuttur. Benzer bir ilişki “Web tabanlı uygulama desteği” arayan kurumlar ile yukarıdaki iki madde arasında da görülmektedir.

İmalat sektöründe faaliyet gösteren kurumlardan bir tanesi yukarıdaki maddeler dışında “Yazılımın, çoklu organizasyon kurulumuna izin vermesi” konusunun da kendileri için yazılım seçiminde etkili olduğunu belirtmiştir.

ERP-den beklentiler ve yazılım seçimini etkileyen etmenleri incelediğimizde, genel anlamda kabul gören üst sıradaki maddelerden aşağı inildikçe kurumlar arası seçimlerin farklılaştığını ve bu farklılığın da daha çok hizmet ve imalat sektörlerindeki kurumlar arasında ortaya çıktığını görmekteyiz. Gene de hizmet sektörü ve imalat sektörü ortalamalarını ayrı ayrı alıp aralarındaki korelasyon ilişkisini incelediğimizde “0,8” gibi büyük rakamlarla karşılaşmaktayız ki bu da iki temel sektörün tercihleri arasında büyük farklılıklar olmadığı anlamında yorumlanabilir.

ERP Kurulum Aşaması

ERP için kurulan ekipler

Ankette sorulan iki ayrı soru ile kurumların, yazılım seçimi ve ERP kurulumu için kurdukları ekipler için hangi birimden kaç adet personel kullandıkları sorgulanmıştır. Şekil 3.1 ve 3.2-de kurumların ERP yazılım seçimi ve ERP kurulumu için oluşturdukları ekiplere ortalama olarak hangi birimlerin ne oranda katılım sağladıkları görülmektedir.

Şekil 3.1. Yazılım Sürecine Birimlerden Katılım

Ham verilere bakıldığında kurumların yazılım seçimi için oluşturdukları ekibe çok değişik birimlerden personel atayabildiğini ve bu birimlerin ve birimlerin verdikleri eleman sayılarının kurumdan kuruma büyük farklılıklar içerdiği gözlemlenmektedir. Toplamda yazılım seçimine katkıda bulunan personel sayısı ile kurumların toplam personel sayıları arasında bir ilişki olup olmadığı araştırıldığında korelasyon katsayısının 0-a oldukça yakın çıkması, bu iki durumun birbirinden bağımsız olduğu sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Kurumların oluşturdukları yazılım seçim ekipleri genelde kurumların büyüklükleri ile ilgili görünmemektedir. Aynı durum kurumların ERP kurulumu için oluşturdukları ekipler için de geçerlidir.

Şekil 3.2. ERP Kurulumu İçin Birimlerden Katılım

Yazılım seçim ekipleri için birimlerden seçilen personel sayısı ile ERP kurulum için birimlerden seçilen personel sayısı arasında ise “0,66” oranında bir korelasyon hesaplanmıştır. Bu durum, kurumların yazılım seçim ekipleri ile ERP kurulum ekipleri arasında güçlü bir ilişki olduğunun göstergesi olarak düşünülebilir.

Hem yazılım seçim hem de ERP kurulum ekiplerine katkıda bulunan birimlerin başında ciddi bir farkla IT (Bilgi İşlem) birimi gelmektedir. Bunu sıralamada ufak farklılıklarla Muhasebe/Finans, Üst Yönetim ve Danışman Firma elemanları takip etmektedir. Bu durumda kurumların ERP açısından can alıcı birim olarak IT birimini düşündükleri görülmektedir. Onun hemen ardından Muhasebe/Finans bölümünün gelmekte, bu durum verilerden hizmet sektörünü ayıklayarak sadece imalat sektörünü bıraksak dahi değişmemektedir.

Bu verilerden çıkarılabilecek bir diğer sonuç da kurumların ERP kurulumu için genelde bir danışman firma ile birlikte çalışmayı tercih etmeleridir. Ankete katılan kurumların %61-i bir danışman firma ile çalıştıklarını belirtmişlerdir.

 

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.
Share.

Leave A Reply