Liderlikte Güncel Yaklaşımlar

0
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

Liderlikte Güncel Yaklaşımlar

   Cansel Akyol Yavuz
   Andersen İstanbul Ofisi İnsan Kaynakları Danışmanı

Yöneticiniz sizi ofisine çağırıyor ve ekibinize yeni bir sorumluluk vereceğinden sözediyor. Bölümünüzde yeni bir sistemin kurulması işi ekibinizin sorumluluğunda artık. Yöneticiniz bu konuda size güven duyuyor; bu nedenle size işin ana hatlarını aktarıyor ve iş hakkında yapılması gereken her şeyi sizin inisiyatifinize bırakıyor. Sizden beklentisi; yeni sistemi bölümün ana hedeflerine hizmet edecek şekilde kurmak ve sistemin verimli bir şekilde işleyişini sağlamak.

Yöneticinizin odasından çıktınız ve ofisinize geri döndünüz. Koltuğunuza oturdunuz, arkanıza yaslandınız ve düşünmeye başladınız. Plan yapıyorsunuz, ne yapmanız gerektiğini belirliyorsunuz; nasıl yapmalıyım acaba, nereden başlamalıyım…?

Nereden başlayacağınızın ve sistemi nasıl kurgulayacağınızın sizin liderlik özelliklerinizle yakından ilgili olduğunu biliyor muydunuz? Bu andan itibaren aldığınız ilk karar bile sizin liderlik yaklaşımınız hakkında oldukça fazla bilgi içeriyor. Telefonu açıp ekibinizin acilen toplanmasını istemeniz ya da odanıza kapanarak işin hareket adımlarını belirlemeye ve kaynak/zaman planı çıkarmaya çalışmanız sizin liderlik özellikleriniz ile ilgili önemli ipuçları taşıyor.

İşi yöneticinizin size aktardığı gibi ekibinize aktarıp odanıza geri mi dönerdiniz? İnisiyatifi tamamen ekibinize bırakıp işler kötüye gidince müdahale etmeyi mi tercih ederdiniz? Ya da ekip üyelerine iş hakkında kendilerinden beklediklerinizi, standartları ve başarılı oldukları takdirde nasıl ödüllendirileceklerini mi açıklardınız? Veya bir adım daha ileri gidip ekibinizin mevcut kapasitesinin üstüne çıkmasını ve ekip elemanlarının sürekli gelişimini sağlayacak bir çalışma sistemi mi kurmaya gayret ederdiniz?

Seçeceğiniz yaklaşım hangisi olursa olsun, yukarıda bahsedilen tüm yaklaşımlar liderlik teorilerinden izler taşımakta. Özellikle çağın gereklilikleri doğrultusunda çalışma koşullarının değişmesi ve hem yöneticilerin hem de çalışanların ihtiyaçlarının zaman içinde farklılaşması liderlik yaklaşımlarında da yeni teorileri gündeme getirmekte.

Bu yeni teorileri, diğer bir değişle çağdaş liderlik anlayışlarını incelediğimizde, temel olarak karşımıza iki farklı liderlik yaklaşımı çıkıyor; Transformasyonel ve Transaksiyonel Liderler. İngilizce-den direkt olarak Türkçeleştirilerek bu adları alan yeni liderlik yaklaşımları, aslında bizlere çok da yabancı değil.

Şöyle ki, geçmiş 50 yıl içinde geliştirilen yönetim tekniklerini verimli ve kurallara uygun bir şekilde hayata geçiren yöneticiler literatürde Transaksiyonel Liderler olarak anılmakta. Örneğin, performans değerlendirme, performansa bağlı ücretlendirme, görev tanımları, iş analizi ve iş değerleme gibi günümüzde uygulanan birçok modern insan kaynakları sistemi ihtiyacını belirleyen ve hayata geçiren insan kaynakları yöneticileri, transaksiyonel liderlere iyi birer örnek oluşturmaktadırlar.

Transaksiyonel liderler, aynı zamanda, yönetici ile çalışan ilişkilerini bir -değiş-tokuş süreci- olarak görmektedirler. Bu tip liderler, çalışanların kurallara uyum, yüksek performans gibi olumlu davranışları karşısında ödül; kurallara karşı gelme veya düşük performans gibi olumsuz davranışları karşısında ise ceza verme taraftarıdırlar.

Transaksiyonel liderlerin astlarından beklentileri ise genellikle mevcut sistemler çerçevesinde şekillenmektedir. Bu durumun nedeni ise transaksiyonel liderlerin mevcut sistemlere bağlılıklarının yüksek olması ve mevcut sistemler ile şirket kültürünü değiştirmekten çok güçlendirme eğiliminde olmalarıdır.

Literatüre baktığımızda bu tip liderlerin üç farklı yönetim tarzı sergilediklerini görmekteyiz. Bu tarzlar; Koşullu Ödüllendirme (Contingent Reward), İstisnalarla Yönetim (Management-By-Exception) ve Tam Serbestlik Yönetim Tarzı-dır (Laissez-Faire).

İlk yönetim tarzı çerçevesinde transaksiyonel liderler, astları ile yapıcı ilişkiler (constructive transactions) kurarlar. Astlarını, kendilerinden beklenenler ve başarılı olmaları halinde ne tip ödüller alacakları konusunda bilgilendirirler. Bu tarz liderlik anlayışında yöneticiler, astlarının yaptıklarını gözlemler, sürekli geribildirim verir ve başarılarını takdir ederler. Burada gerçekleşebilecek olumsuz bir sonuç, transaksiyonel liderlerin, anlaşmaya vardıkları ya da diğer bir deyişle -pazarlık ettikleri- sonuçlardan fazlasını alamamalarıdır.

-İstisnalarla Yönetim- tarzına sahip transaksiyonel liderler ise, -işler kötüye gitmeye- başladığında müdahale etmeyi tercih ederler. Bu tip yöneticiler, işin en başında standartları belirler ve bir problem oluşmadan müdahale etmezler. Genelde hatalara odaklanırlar ve yalnız hataları dile getirirler; bu nedenle astları üzerinde stres yaratırlar.

-Tam Serbestlik Yönetim Tarzı-nda ise yöneticiler, liderlik özelliklerinin tam aksine çalışanlarını hiçbir konuda yönlendirmezler ve bilgilendirmezler. Çalışanların performansını gözlemlemezler ve sonuçlar üzerine odaklanmazlar. Sorunlar ortaya çıktığında ise harekete geçmekten ve önlem almaktan kaçınırlar.

Transaksiyonel liderlerin yönetim tarzları incelendiğinde, -Tam Serbestlik Yönetim Tarzı-nın tercih edilmeyen bir yönetim tarzı olduğu düşünülebilir. Fakat, bu yönetim tarzının da astlar tarafından yeterli görüldüğü durumlar mevcuttur. Örneğin, kendi kendisini yönetebilen, performansı hakkında objektif değerlendirme yapabilen, kişisel gelişim faaliyetlerini yakından takip eden çalışanlar, birebir yönetim tarzından ziyade -serbest- bırakıldıkları bir yönetim tarzını tercih edebilirler.

Peki çağdaş liderlik anlayışlarını incelediğimizde transaksiyonel liderlerden daha farklı, daha gelişmiş, bir anlamda -daha çağdaş- bir liderlik tarzı mevcut mudur?

Bu sorunun cevabı -Evet-tir.

Literatürde, liderlik anlayışı açısından transaksiyonel liderlerden bir basamak üstte olan, transaksiyonel liderlik özelliklerini kendisinde barındıran ve bu özelliklere ek olarak daha gelecek odaklı bir tarza sahip yöneticiler Transformasyonel Liderler olarak anılmaktadır.

Transformasyonel liderler kısaca arkalarındaki gruba yeni bir -form- veren, bir anlamda arkalarındaki topluluğun / ekibin ihtiyaçlarını, inançlarını ve değer yargılarını değiştiren kişilerdir.

Literatürde, transformasyonel liderler dört temel yönetim tarzıyla
karşımıza çıkmaktadır. Bunlar; Bireysel İlgi (Individualized Consideration), Entellektüel Uyarım (Intellectual Stimulation), İlham Verme (Inspirational Motivation) ve İdealleştirerek Etkileme-dir (Idealized Influence).

-Bireysel İlgi- yönetim tarzına sahip transformasyonel liderler, temelde ekip elemanlarının kişisel ihtiyaçlarına eğilirler. Bu tarz liderler, astlarıyla birebir ilişkiler kuran ve onların kişisel gelişimlerine önem veren empati kurma becerileri gelişmiş liderlerdir.

-Entellektüel Uyarım- yönetim tarzında transformasyonel liderler, astlarının yaratıcılığını teşvik ederek astların geleneksel yaklaşımlardan ziyade yeniliği ve değişimi tercih etmelerini sağlarlar. Astlarının her durumda -daha iyi nasıl yapabilirim-i sorgulamalarını isterler ve kendi fikirlerine olduğu gibi katılmalarını tercih etmezler.

-İlham Verme- yönetim tarzında ise transformasyonel liderler, diğerlerinin harekete geçmesi için ilham kaynağıdır. Astlarını şirketin geleceğe yönelik hedefleri ile ilgili bilgilendirirler ve bu hedefe ulaşılması için astlarının kendi kapasitelerinin üzerine çıkmalarına yardım ederler. Transformasyonel liderler, şirket stratejileri ve ihtiyaçları ile astların ihtiyaçları arasında bir uyum yaratırlar.

-İdealleştirerek Etkileyen-, davranışlarıyla ideale örnek olarak yönlendiren transformasyonel liderler, şirket vizyonu, misyonu ve hedeflerini sembolize ederek çalışanların tam bağlılık içerisinde bu hedefler doğrultusunda çalışmalarını sağlarlar. Bu yönetim tarzında liderler, hedeflere ve vizyona tam bağlılık gösterirler ve bu doğrultuda astları arasında koşulsuz güvene dayalı ilişkilerin kurulmasını sağlarlar.

-Bu tip liderleri nasıl ayırt edebiliriz?- diye sorabilirsiniz kendinize. Transformasyonel liderler, günümüz yöneticileri arasında -O gerçek bir lider!- olarak anılan insanlardır. Transformasyonel liderler, yöneticilik özelliklerinden çok liderlik vasıflarıyla anılırlar. Çünkü transformasyonel liderler, mevcut sistemlerin/metodların dışına çıkılmasını isteyen ve bunu teşvik eden kişilerdir. Türkiye Cumhuriyeti-nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk, transformasyonel liderlere güzel bir örnektir.

Transformasyonel liderlerin bir diğer özelliği -Karizmatik Lider- vasıflarını kendilerinde barındırıyor olmalarıdır. Şu ana kadar bahsedilen özelliklerin birçoğu, karizmatik lider özelliklerinden izler taşımaktadır. Örneğin, karizmatik liderler bir vizyonu olan ve bu vizyonu her koşulda savunan kişilerdir. Karizmatik liderlerin kendilerine güvenleri tamdır ve vizyonları doğrultusunda kişisel risk alırlar, özveride bulunurlar.

Liderlik teorileri ile ilgili yukarıda bahsedilen özellikler incelendiğinde transformasyonel liderlerin transaksiyonel liderlerden daha başarılı olacağı düşünülebilir. Oysa ki, ideal bir yönetici hem transaksiyonel hem de transformasyonel liderlik özelliklerini taşıyan kişidir. Günümüz liderlerinin, günlük işlerin beklenen kalitede, müşteri memnuniyetini sağlayarak tamamlanmasında transaksiyonel liderlik özelliklerine; yarının dünyasını düşleyerek bugünün dünyasına şekil vermede ise transformasyonel liderlik özelliklerine ihtiyaçları vardır.

Sonuç olarak, müdürünüzün size verdiği yeni sorumluluk üzerine hem transaksiyonel hem de transformasyonel liderlik özelliklerini kullanmanız, hedeflere ulaşmanın ve motivasyon düzeyi oldukça yüksek, -mutlu- çalışanlara sahip olmanın anahtarıdır. Bu doğrultuda, sizin bir yönetici olarak kendinizi ya da bir çalışan olarak yöneticinizi nasıl değerlendirdiğiniz ise gelişim için atılmış önemli bir adımdır.

Referanslar

Robbins, Stephen P. (1996). Organizational Behavior. Prentice Hall-International,Inc.
-Business Today- David J.Rachman, Micheal H.Mescon, Courtland L.Bovee, John V.Thill. (1996). McGraw-Hill, Inc.
-James McGregor Burns-, http://managementlearning.com
-Leadership-, http://www.tech.purdue.edu
-Transactional and Transformational Leadership-, http://www.unm.edu
-Issues in Modern Charismatic Leadership-, http://www.managementfirst.com
-Leadership-, http://web.cba.neu.edu
-Full Range Leadership-, http://www.ianr.unl.edu
-Ethics, Character, and Authentic Transformational Leadership-, http://cls.binghamton.edu

 Alınan Kaynak: http://www.insankaynaklari.com/bireyler/trends/makale/Liderlik_Guncel.asp 

 


 
Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.
Share.

Leave A Reply